23.08.2017

Li Rojhilata Navn, Girngiya Dplomasiy

Di war areseriya pirsgirka Kurd, li herm pxistina demokrasiy jiyanek atiyane de encamgirbna xebatn dplomatk gelek girng e

 

 

 

 

Denîz GUL

Dema ku behsa dîplomasiyê tê kirin, hema têkiliyên di navbera dewletan tê bîra mirovan. Ji xebatên di navbera dewletan de heyî re dibêjin dîplomasî. Di esasê xwe de dîplomasî tenê di navbera dewletan de nîn e û tenê nayê wê wateyê jî. Dîplomasî, di navbera rêxistinên oreger de jî tê meandin. Hem bi rêxistinên oreger û civaka sivîl re û hem jî bi dewletan re tê meandin. Dîplomasiya di navbera dewletan de tê meandin, piranî weke xebatekî beriya er û pitî er e. Li gorî van xebatan taktîk têne diyarkirin û hevdigirin. Eger ku dewlet nekaribin dîplomasiyê ba bimeînin, erê ku li eniyên er serxisti ne, dibe ku li ser mêzê wenda bikin. Di dîrokê de jî gelek mînakên wiha yên trajîk û diltezîn hene.

Di siyaseta dinyayê de, Rojhilata Navîn cîhekî gelek girîng e. Ji ber vê jî xebatên dîplomatîk bi awayekî stratejîkî herî zêde bi dewletên herêmî re tê meandin. Bi pêketina kûrewîbûnê re civak û dewlet, herî zêde li vê herêmê bandora xwe li hevdu dikin. aristaniya navendî, sed sal berê dema ku Rojhilata Navîn dîzayn kir û sîstema xwe lê ava kir, wer pêbînî kir ku dikare bi netew-dewlet û rejîmên noker re sîstema xwe biparêze. Lê belê di van salên dawiyê de akera bû ku, ev sîstem mayînde nîn e. Bi pêketina raperîn û pêvçûnên di navbera gelan û dewletan re, van dewletan rewatiya xwe jî jidest dan.

Ev destwerdanên siyasî û lekerî, li ser bingehê ji nû ve avakirina hegemonyaya xwe û rewakirina wê têne pêxistin. Ev projeya kûrewî û destwerdanên heyî, her weke ku ji pirsgirêkên gelan re çareserî nîn in, di heman demê de her ku diçe rê li ber pevçûnên kûrtir jî vedike. Ev raperînên ku bi Tunis’ê destpê kirin û li welatên din jî belav bû, pitî ku ji kontrola wan derket, vê yekê hem hêzên kûrewî û hem jî hêzên herêmî xiste nav fikar û gumanan. Ew pêvajoya ku jê re dihat gotin ‘Bahara Ereban’, bi qasî hêzên herêmî, hêzên kûrewî jî eleqedar dike. Ev yek bû sedem ku hêzên kûrewî dest li herêmê werdin. Bi vê destwerdanê ya ku bi Iraq’ê destpê kir û bi Sûriyê jî domiya, li herêma me valatiyekî mezin a otorîteyê jî afirand. Her du hêzên girîng ên herêmê yên weke Tirkiye û Îran jî, ji bo ku ji vê rewê sûd bigirin, ketin nav liv û tevgerê û her wiha hemû derfetên xwe bikar anîn. Lê belê ne van hêzan û ne jî hêzên kûrewî, nekarîn ji pirsgirêkan re ti çareseriyekê bibînin. Dixwazin neçariyê weke çareseriyekê li vê herêmê bidomînin.

Ev nêzîkî sê sal e, hewl didin polîtîkayên xwe yên Rojhilata Navîn bi ser Sûriyê re bimeînin. Axa Sûriyê, hem di warê jeo-stratejîkiya xwe û hem jî di warê cêwaziya neteweyan de li Rojhilata Navîn yek ji welatên girîng e. Ji aliyê gelek derdoran ve hat qebûlkirin ku, dîzaynkirina Rojhilata Navîn bi ser Sûriyê ve bibe. Rejîma Esed, li vê herêmê xwedî girîngiyekî kilîd e. Ya ku dihêle rejîm li ser piyan bimîne jî, ev rewa statûko û tewazûna li herêmê ye. Ev tewazûn û statûkoya ku hatî avakirin, her weke ku pêî li destwerdana li Sûriyê girt, di heman demê de jî herêm xiste nava pêvajoyekî tevlîhev û pevçûnan. Êrîên DAÎ’ê mînaka vê yekê ye û ji ber vê jî rejîma Esed karî derfeta dirêjkirina temenê xwe peyda bike. Êrîên DAÎ’ê, di encama têkiliyên dîplomatîk û polîtîkaya mezhebger a ku xwe dispêre feraseta netew-dewletparêz a hêzên herêmî û bi taybet jî ya Tirkiyê de pêketin. Di rewekî wiha de, Bear Esed xurt bû. Tespîta ku tê gotin “bêyî Sûriyê atî û bêyî Misrê jî er nabe!”, careketin di pratîkê de pêkanîn. Gelek zehmet e ku Sûriye bikare ji encama ku li bendê ye bifilite û rizgar bibe, lê belê ev jî rastiyek e ku hinekê temenê xwe jî dirêj kir.

Di pêvajoyekî wisa de, dema Tevgera me li ser bingehê hêza xwe ya cewherî dest li polîtîkayên Sûriyê werda, gelên Rojhilata Navîn demokrasî, rêveberiya demokratîk û parastina cewherî nas kir. Gelan, ji nû ve bawerî bi xwe anîn. Tevgera me ya ku pêketinên li Rojhilata Navîn û bi taybet jî yên li Sûriyê ba xwend in, li gorî vê yekê polîtîkayek destnîan kir û tevî hemû gef û hereeyan jî nirxên gel ên li herêmê parast û li Rojava ‘Sîstema Kantonan/sîstema kantonên xweser ên Sûriye’ya demokratîk’ ava kirin.

Ev sîstema kantonan ku alternatîfa li hemberî Modernîteya Kapîtalîst e, ji aliyê gelek hêzan ve weke metirsîdar hat nirxandin û bi guman dîtin. Dema ku xebatên me yên dîplomasiyê yên ku li ser bingehê perspektîfa netewa demokratîk pêdikevin zêde bûn, li Sûriyê û Rojhilata Navîn rewa bûn. Ev destkeftî, bi sekna îdeolojîk, polîtîk û lekerî hatin avakirin û wer jî pêketin.

Xala herî girîng a siyasetê, rewabûn e. Ango di warê herêmî, xwecihî û gerdûnî de ana bûn û qebûl kirin, bingehê hemû xebatên dîplomatîk e. Hevpar û hevbebûna Kurdan a navxweyî, ji bo xebatên dîplomatîk ên li ser bingehê netewa demokratîk pêdikevin, gelek girîng e. Tenê li ser bingehê berjewendiyên gelan xebatekî dîplomatîk ê xurt dikare bê meandin. Ji bo li qada herêmî û navnetewî de xebatekî xurt a dîplomatîk bê meandin, ert e ku yekitiya Kurdan hebe. Dema ku mirov girîngiya Kurdan a qada navnetewî tîne ber çavan, xebat û encamên xebatên dîplomatîk ên ku li herêmê bêne meandin û bidestxistin, ji bo dîplomasiya navnetewî jî gelek derfetan bi xwe re pêdixe. Ev yek wê me zêdetir rewa bike û bibe wesîle ku em bên pejirandin.

Li gel naskirin û anabûnê, hevgirtin jî yek ji xebatên girîng ên dîplomatîkî ye. Feraseta Netewa Demokratîk a ku xwe dispêre nirxên hevpar ên gelan çendîn bê famkirin, hevgirtin jî wê li ser bingehê ferasetekî stratejîk pêbikevin û bikevin meriyetê. Di vir de ya girîng ne ew e ku ka kî me çawa dibîne, ya girîng, ka em xwe çi qas ba didin naskirin e.

Gelek akere ye, heya ku em xebatên dîplomatîk ji sê aliyan ve, ango ji aliyê herêmî, xwecihî û gerdûnî nemeînin, zehmet e ku mirov bikare encamên mezin jî bidest bixe. Ji bo ku ev xebat encamgir bin, divê bi awayekî kûr û berfireh bêne meandin. Di warê çareseriya pirsgirêka Kurd, li herêmê pêxistina demokrasiyê û jiyanekî atiyane de encamgirbûna xebatên dîplomatîkî gelek girîng e.

Em ehdn Hewlr Jibr nakin!

Ew kesn ku di ern li dij dagirkern Kurdistan de birndar bibn, kesn b dest ling av, hatin qetilkirin. Kjan zagon, kjan wijdan, kjan exlaq dihle ku qirj gemariyek wiha b kirin?

Partiyn Hevreng HDP

Kesn ku ne ten hinek tit, dixwazin gelek tit biguherin, w bi dil can dengn xwe bidin HDP.

Teiya AKP Ya Kevn

awa ku AKP Tayp Erdoxan ev roj li dij demokras wekheviy dixebitin, div em j ev roj ji bo demokras wekheviy bixebitin.

2017 © Partiya Karkern Kurdistan (PKK)
[[email protected]]